Veilige hechting kun je alsnog verwerven

Al meer dan twintig jaar is Carola van der Veen, lichaamsgeïntegreerd therapeut, coach en supervisor, gefascineerd door het thema hechting. Fijne, vervullende en succesvolle relaties kunnen er niet zijn zonder het fundament van veilige gehechtheid. Van elkaar houden en je verbonden voelen zijn niet voldoende, is haar conclusie. Daar is meer voor nodig, zoals autonomie van beide partners en emotieregulatie, naar jezelf toe en via je partner. En vooral ook: een positief zelfbeeld en hechting aan jezelf, om nog maar enkele van de pijlers voor veilige hechting te noemen die Carola in haar boek beschrijft.

In haar praktijk in Utrecht zijn relatietherapie en het werken met stellen belangrijke onderdelen van haar werk. Ze komt de voorbeelden dus bijna dagelijks tegen. Niet voor niets durft ze dus de stelling in haar boek best aan dat maar weinigen volkomen veilig gehecht zijn.

Maar wat is dat dan precies, veilige gehechtheid? "Ik merkte op een gegeven moment dat er erg veel verscheen over onveilige hechting. Hechtingsstijlen, verlatingsangst, bindingsangst, dat soort dingen. Maar ik kwam eigenlijk nergens tegen wat veilige gehechtheid nou echt is. Waar gaat het over als je het daarover hebt?", zegt Carola in een gesprek via Zoom. Al vóór 2010 is ze daar ingedoken, om een goed antwoord op die vraag te kunnen krijgen. Of was het misschien vastgebeten? "Dat kun je eigenlijk wel zeggen, ja", grinnikt ze.

Fundament

Het boek beschrijft in de eerste hoofdstukken vooral de theorie van hechting, als lichamelijke en als psychologische ervaring, en ook de verschillende soorten hechtingsrelaties die je daarin kunt onderscheiden. Carola beschrijft bovendien acht hechtingskrachten of -functies. Weten dat je belangrijk bent voor de ander, je begrepen en gekend voelen zijn daarin belangrijke aspecten. Maar het begint al eerder, want de innerlijke relatie met jezelf vormt het fundament voor alle andere hechtingsrelaties. En dat fundament is vaak nog helemaal niet zo sterk aanwezig als mensen een relatie met een ander aangaan. Carola legt uit: "We hebben bijna allemaal nog een stukje groei nodig in wat we in het leven te doen hebben, meer veilige hechting in jezelf vinden. Ben ik helemaal oké in mijn eigen ogen? Kan ik me verbinden met mijn eigen gevoelens? Hoe kijk ik naar mezelf; is dat positief, realistisch? Als ik mezelf lief heb zoals ik ben en ik mag falen en ik mag dom doen en imperfect zijn, dan kan ik ook met die ogen naar een ander kijken."

Carola beschrijft in 'Ik, jij, wij' de verschillende stadia waar partners samen doorheen moeten in een veilige gehechte relatie. Het begint bij de symbiotische fase, met wederzijds grote aantrekking en een diepe connectie. Dat is de fase van de roze wolk en van hoop, waarin de relatie moet worden gevormd. Maar na verloop van tijd verandert de 'beloftevolle magie van de symbiose' in de fase van differentiatie en autonomie. Dat is ook nodig, want blijven hangen in de symbiose gaat verstikkend werken. Onderscheid maken tussen jij en ik, weer een eigen ruimte creëren en beseffen dat de ander niet al jouw behoeften zal vervullen zijn hierin belangrijke factoren. In deze fase hebben mensen het vaak moeilijk.

Loslaten

In de derde fase gaat het vooral om synergie en transformatie: er komt weer meer integratie en rust. 'Het is dan tijd voor het loslaten van verstrikkingen, voor het helen van wonden en voor reparatie en vergeving'. En de laatste fase is die van afscheid en afhechting; afscheid door scheiding, maar ook doordat een van beide partners overlijdt.

'Zoals het ooit was,
komt het niet meer terug'

In haar praktijk komt Carola het vaak tegen dat stellen die in hun relatie verstrikt zijn geraakt of die zich daarin niet lekker meer voelen, denken dat het goed komt als ze de verbinding met de ander maar weer terugvinden. Carola: "Dat is een illusie, zoals het ooit was komt het niet meer terug. Want we zijn in ontwikkeling en dat is ook de bedoeling, dat we groeien. Ik zie wel dat dat vaak wordt geadviseerd: dat het er om gaat om meer emotionele connectie te creëren. Maar vaak is het juist nodig dat mensen moeten differentiëren, dat ze weer individu moeten worden. En dat vinden mensen vaak heel moeilijk."

Positief en hoopvol

Zeker in deze tijd waarin er veel van mensen wordt gevraagd, liggen er veel verstrikkingen en valkuilen in relaties op de loer. Toch heeft het boek een positieve insteek. Carola: "De positieve en hoopvolle boodschap is dat ook als je onveilig gehecht de volwassenheid in gekomen bent, het mogelijk is om te helen naar een veilige gehechtheid. Dat is de reden dat ik tot in den treure heb uitgezocht waar het over gaat, wat de pijlers zijn van succesvolle hechtingsrelaties. Daarin kun je aanwijzen: in die pijler, daar heb ik nog te leren, daar heb ik nog te helen. Je bent niet 'gedoemd' als je, zeg maar, met een onveilige hechtingsstijl bent grootgebracht."

De opzet van het boek, met verdiepende vragen na elk hoofdstuk en oefeningen die de lezer voor zichzelf kan doen om er achter te komen waar de groeimogelijkheden zitten, draagt daar zeker aan bij. Ook therapeuten en anderen die met mensen werken kunnen daarin veel materiaal vinden dat ze in hun eigen praktijk kunnen gebruiken.

Paul Houkes

Het boek 'Ik, jij, wij', met als ondertitel 'De basis van gezonde hechting in de liefde', verschijnt eind maart. Wie interesse heeft kan het alvast bestellen via de website van Carola.
Carola is werkzaam in haar praktijk Hartha in Utrecht. Ze is opgeleid bij Phoenix Opleidingen, Weisfelt & Partners, Bodymind Opleidingen, Centrum voor Leven en Intuïtie, Parabel, Heart & Sexuality, Wild Tantra, Corael en Diane Poole Heller. Laatstelijk heeft zij de opleiding bij het Nederlands Instituut voor Biodynamische Psychologie (NIB) afgerond.
Op 29, 30, 31 oktober 2026 geeft ze via het NIB een PsBK-geaccrediteerde nascholing over het vergroten van veilige hechting in volwassen relaties.Lees hier meer over deze training.